Ιστορικά, οι Ηνωμένες Πολιτείες μοιάζουν όλο και περισσότερο με τη βρετανική χρηματοπιστωτική υπεροχή στο ύστερο ιμπεριαλικό της στάδιο καθώς και με τη χρηματοοικονομική-βιομηχανική μετάβαση της δεκαετίας του 1980: ισχυρό νόμισμα, αποδυναμωμένη βιομηχανία, μαζικές εισροές κεφαλαίων και οξεία γεωπολιτική αντιπαλότητα. Αυτό προδιαθέτει όχι έναν άμεσο κλονισμό, αλλά μια εποχή βραδύτερης ανάπτυξης, μεγαλύτερης χρηματοπιστωτικής μεταβλητότητας, βιομηχανικού κατακερματισμού και ανταγωνιστικών οικονομικών μπλοκ —με αυξημένη όμως παγκόσμια αστάθεια, ιδιαίτερα για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες που παραμένουν εγκλωβισμένες σε συστήματα τιμολογημένα σε δολάρια.
Συνολικά, η ενεργειακή μετάβαση των ΗΠΑ ενισχύει την ισχύ βραχυπρόθεσμα, αλλά αυξάνει τους κινδύνους διαρθρωτικής αδυναμίας μακροπρόθεσμα, διεθνών χρηματοπιστωτικών αναταράξεων και εντεινόμενου γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Τα ιστορικά αυτά παράλληλα —που πολλοί θεωρούν ότι οδήγησαν τελικά στον Πρώτο και τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και στην άνοδο του ναζισμού και του κομμουνισμού— λειτουργούν ως προειδοποίηση για τις παγκόσμιες μετατοπίσεις που συντελούνται σήμερα.

Η σχέση μεταξύ νομισματικής ισχύος, ροών κεφαλαίων και βιομηχανικής ικανότητας έχει διαμορφώσει την παγκόσμια οικονομική ηγεσία επί αιώνες, και η σημερινή θέση των ΗΠΑ θυμίζει διάφορες προηγούμενες περιόδους. Στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, η βρετανική χρηματοοικονομική κυριαρχία υπό τον κανόνα του χρυσού δημιούργησε μια οικονομία πρόσοδων, με πυρήνα τη City του Λονδίνου. Η στερλίνα λειτουργούσε ως κύριο αποθεματικό νόμισμα, και η Βρετανία εξήγαγε κεφάλαια ενώ εισήγαγε αγαθά. Ο προνομιακός αυτός ρόλος ενίσχυσε την παγκόσμια επιρροή του Λονδίνου, αλλά αποδυνάμωσε σταδιακά τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, καθώς το κεφάλαιο κατευθυνόταν στη χρηματοοικονομική σφαίρα εις βάρος της εγχώριας παραγωγής. Το αποτέλεσμα ήταν μια αργή αποβιομηχάνιση που κατέστησε τη χώρα ευάλωτη απέναντι σε ανερχόμενους βιομηχανικούς αντιπάλους, όπως η Γερμανία και οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η θεμελιώδης αυτή αντίφαση —να είσαι ο χρηματοδότης του κόσμου ενώ προσπαθείς να διατηρήσεις και βιομηχανική υπεροχή— προανήγγειλε τις σημερινές τάσεις στην αμερικανική οικονομία.

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ΗΠΑ διαχειρίστηκαν αυτό το ισοζύγιο πιο επιτυχημένα. Υπό το σύστημα του Μπρέτον Γουντς, η κινητικότητα κεφαλαίων ήταν περιορισμένη, η βιομηχανική πολιτική υλοποιούνταν έμμεσα μέσω της άμυνας και των υποδομών, και ο ρόλος του δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού συνδυαζόταν με ισχυρή εγχώρια παραγωγή. Όμως τη δεκαετία του 1970 εμφανίστηκαν πιέσεις: πληθωρισμός, πετρελαϊκά σοκ και αυξανόμενος ανταγωνισμός από την Ευρώπη και την Ιαπωνία αμφισβήτησαν την αμερικανική βιομηχανική πρωτοκαθεδρία. Το δολάριο εξασθένησε και η οικονομία εισήλθε σε στασιμοπληθωρισμό, αποκαλύπτοντας τα τρωτά σημεία ενός μοντέλου που αντιμετώπιζε μια νέα παγκόσμια γεωγραφία παραγωγής. Επρόκειτο για μια μεταβατική περίοδο: η βιομηχανική ισχύς μειωνόταν, ενώ η χρηματοοικονομική ηγεμονία δεν είχε ακόμη παγιωθεί.

Οι αρχές της δεκαετίας του 1980 αποτέλεσαν καμπή. Το «σοκ Βόλκερ», τα εκτοξευμένα επιτόκια και η χρηματοοικονομική απελευθέρωση προσέλκυσαν παγκόσμιο κεφάλαιο, ενίσχυσαν το δολάριο και επιτάχυναν την αποβιομηχάνιση. Περιοχές όπως το αμερικανικό Midwest ή οι βιομηχανικές ζώνες των Midlands και του Βορρά στη Βρετανία υπέστησαν απότομη παρακμή. Παράλληλα, ο χρηματοοικονομικός τομέας, η τεχνολογία και οι υπηρεσίες αναπτύχθηκαν ραγδαία, εδραιώνοντας τον ρόλο του δολαρίου ως παγκόσμιας νομισματικής άγκυρας. Η Βρετανία, ενισχυμένη από το πετρέλαιο της Βόρειας Θάλασσας, βίωσε ένα κλασικό φαινόμενο «ολλανδικής νόσου»: τα ενεργειακά έσοδα και τα υψηλά επιτόκια ενίσχυσαν τη στερλίνα και αποδυνάμωσαν τη βιομηχανία, σε μια εξέλιξη σχεδόν συμμετρική με την αμερικανική. Αυτές οι παράλληλες μεταβάσεις —προς οικονομίες με επίκεντρο τη χρηματοοικονομική σφαίρα και ισχυρά νομίσματα— αναδιαμόρφωσαν τις δύο χώρες, ενισχύοντας τον ρόλο τους ως κόμβων του παγκόσμιου κεφαλαίου αλλά περιορίζοντας την ανταγωνιστικότητα της μεταποίησης.

Το σημερινό περιβάλλον συνδυάζει στοιχεία και των τριών εποχών. Όπως η προπολεμική Βρετανία, οι ΗΠΑ είναι ο χρηματοοικονομικός ηγεμόνας του πλανήτη, εκδίδουν το κυρίαρχο αποθεματικό νόμισμα και προσελκύουν διεθνές κεφάλαιο. Όπως τη δεκαετία του 1980, τα υψηλά επιτόκια και το ισχυρό δολάριο οδηγούν κεφάλαια στα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία, πιέζοντας τις πιο αδύναμες οικονομίες και ενισχύοντας το χρηματοοικονομικό προνόμιο των ΗΠΑ. Και όπως τη δεκαετία του 1970, η γεωπολιτική και η ενέργεια αναδιαμορφώνουν τις οικονομικές προτεραιότητες —με τις ΗΠΑ πλέον ως έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου, να θυμίζουν όλο και περισσότερο ένα «πετρο-χρηματοοικονομικό» κράτος. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον επιδιώκει μια στρατηγική βιομηχανική αναγέννηση μέσω πολιτικών όπως το CHIPS and Science Act και το Inflation Reduction Act, με στόχο την επαναβιομηχάνιση κρίσιμων τομέων για την εθνική ασφάλεια και την τεχνολογική πρωτοπορία.
Ωστόσο, αυτή η στρατηγική δημιουργεί μια διαρθρωτική αντίφαση: ένα παγκόσμιο ισχυρό νόμισμα και διαρκείς εισροές κεφαλαίων ιστορικά υπονομεύουν την ευρεία επαναβιομηχάνιση, ενώ η διεθνής χρήση του δολαρίου —συμπεριλαμβανομένων των αναδυόμενων ψηφιακών μορφών του— περιορίζει τη νομισματική αυτονομία των εμπορικών εταίρων, αυξάνοντας τον κίνδυνο εξωτερικών κρίσεων που τροφοδοτούν την παγκόσμια αστάθεια.

Η σημερινή συγκυρία μοιάζει λοιπόν με σύνθεση: η ύστερη βρετανική χρηματοοικονομική υπεροχή, η γεωπολιτικο-ενεργειακή μετάβαση της δεκαετίας του 1970 και το χρηματοοικονομικό σοκ των ’80s. Οι ΗΠΑ προσπαθούν να είναι ταυτόχρονα το παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σημείο αναφοράς και μια επιλεκτική βιομηχανική δύναμη —μια ισορροπία που η ιστορία δείχνει ότι δύσκολα διατηρείται χωρίς ενεργή διαχείριση κεφαλαιακών ροών, συναλλαγματικών ισοτιμιών και βιομηχανικής πολιτικής.
Το πιθανότερο αποτέλεσμα δεν είναι η κατάρρευση, αλλά μια μετάβαση σε βραδύτερη και πιο κατακερματισμένη παγκόσμια ανάπτυξη, σε στρατηγικά βιομηχανικά μπλοκ και σε μια πιο ανταγωνιστική, λιγότερο συμμετρική διεθνή οικονομία.